نقش سونوگرافی در بررسی جفت، مایع آمنیوتیک و بند ناف /سونوگرافی در غرب تهران

نقش سونوگرافی در بررسی جفت، مایع آمنیوتیک و بند ناف ،سونوگرافی یکی از مهم‌ترین و پرکاربردترین روش‌های تصویربرداری در دوران بارداری است که امکان ارزیابی رشد و سلامت جنین و همچنین بررسی ساختارهای مهم اطراف آن را فراهم می‌کند. در کنار ارزیابی وضعیت جنین، بررسی جفت، مایع آمنیوتیک و بند ناف نقش مهمی در تشخیص زودهنگام بسیاری از عوارض بارداری دارد. انجمن بین‌المللی سونوگرافی در زنان و زایمان (ISUOG) نیز ارزیابی محل جفت، حجم مایع آمنیوتیک و وضعیت گردش خون جنین و جفت را از بخش‌های مهم بررسی‌های سونوگرافیک دوران بارداری می‌داند.

 بررسی جفت با سونوگرافی

جفت اندامی حیاتی در دوران بارداری است که وظیفه انتقال اکسیژن و مواد غذایی از مادر به جنین و دفع مواد زائد را بر عهده دارد. بنابراین سلامت و محل قرارگیری آن می‌تواند بر روند بارداری و زایمان تأثیرگذار باشد.

بررسی محل قرارگیری جفت

یکی از نخستین مواردی که در سونوگرافی مورد توجه قرار می‌گیرد، تعیین محل جفت نسبت به دهانه رحم است. جفت ممکن است در قسمت قدامی، خلفی، فوندال یا قسمت‌های جانبی رحم قرار گرفته باشد.

در صورتی که جفت در قسمت پایینی رحم قرار داشته باشد، باید فاصله آن از دهانه رحم بررسی شود. جفت پایین‌قرارگرفته یا جفت سرراهی می‌تواند با افزایش خطر خونریزی در دوران بارداری و هنگام زایمان همراه باشد و در موارد خاص نیاز به پیگیری دقیق‌تر دارد.

در مواردی مانند جفت پایین‌قرارگرفته همراه با سابقه سزارین، بررسی دقیق‌تر برای احتمال اختلالات چسبندگی جفت اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. راهنمای ISUOG در بررسی سه‌ماهه سوم نیز بر توجه ویژه به وضعیت جفت در چنین شرایطی تأکید دارد.

بررسی ساختمان و ظاهر جفت

سونوگرافی می‌تواند اندازه، ضخامت، بافت و برخی تغییرات غیرطبیعی جفت را بررسی کند. وجود توده‌ها، کیست‌ها، کلسیفیکاسیون‌های قابل توجه یا سایر تغییرات ساختمانی ممکن است نیازمند بررسی و پیگیری بیشتر باشد.

در سونوگرافی سه‌ماهه اول نیز ارزیابی بافت جفت، محل آن و وجود یا عدم وجود توده یا کیست از موارد قابل بررسی است.

بررسی جریان خون جفت

در مواردی که اختلال رشد جنین یا مشکلات مربوط به گردش خون مادر و جنین مطرح باشد، استفاده از داپلر می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره جریان خون در عروق رحم، جفت و بند ناف ارائه کند. داپلر به‌ویژه در بارداری‌های پرخطر و موارد مشکوک به محدودیت رشد جنین اهمیت دارد.

نقش سونوگرافی در بررسی مایع آمنیوتیک

مایع آمنیوتیک محیط اطراف جنین را تشکیل می‌دهد و نقش‌های متعددی از جمله محافظت مکانیکی از جنین، کمک به رشد طبیعی ریه‌ها، فراهم کردن امکان حرکت جنین و کمک به رشد مناسب اندام‌ها دارد.

ارزیابی حجم مایع آمنیوتیک

سونوگرافی روش اصلی ارزیابی غیرمستقیم حجم مایع آمنیوتیک است. کاهش یا افزایش غیرطبیعی این مایع می‌تواند نشانه‌ای از وجود مشکل در مادر، جفت یا جنین باشد.

دو روش رایج برای ارزیابی نیمه‌کمی مایع آمنیوتیک عبارت‌اند از:

• شاخص مایع آمنیوتیک (AFI)
• بیشترین عمق عمودی پاک (DVP)

در ارزیابی مایع، باید حفره‌ای از مایع که فاقد قسمت‌های بدن جنین و بند ناف باشد، اندازه‌گیری شود. استفاده از داپلر رنگی نیز می‌تواند در مواردی که تشخیص بند ناف درون مایع دشوار است کمک‌کننده باشد.

بررسی بند ناف با سونوگرافی

بند ناف مسیر ارتباطی اصلی بین جنین و جفت است و نقش اساسی در انتقال اکسیژن و مواد غذایی دارد. بررسی بند ناف در سونوگرافی می‌تواند اطلاعات مهمی درباره سلامت جنین و برخی عوامل خطر بارداری فراهم کند.

تعداد عروق بند ناف

بند ناف طبیعی معمولاً دارای سه رگ است:

• دو شریان نافی
• یک ورید نافی

وجود تنها یک شریان نافی که به آن Single Umbilical Artery (SUA) گفته می‌شود، از یافته‌هایی است که ممکن است در سونوگرافی شناسایی شود. در صورت مشاهده آن، بررسی دقیق‌تر ساختارهای جنین و وضعیت رشد جنین اهمیت پیدا می‌کند.

محل اتصال بند ناف به جفت

محل اتصال بند ناف به جفت نیز می‌تواند مورد توجه قرار گیرد. اتصال بند ناف ممکن است مرکزی، پاراسنتال یا حاشیه‌ای باشد.

در برخی موارد، بند ناف به‌صورت ولامنتوس (Velamentous insertion) به پرده‌های جنینی متصل می‌شود و عروق بند ناف قبل از رسیدن به جفت در داخل پرده‌ها حرکت می‌کنند. این وضعیت می‌تواند با عوارضی مانند وازا پرویا و محدودیت رشد جنین همراه باشد و در صورت مشاهده، نیازمند گزارش و ارزیابی مناسب است.

بررسی کیست بند ناف ،سونوگرافی می‌تواند وجود برخی کیست‌های بند ناف را نیز نشان دهد. اهمیت این یافته به زمان تشخیص، نوع کیست و وجود یا عدم وجود سایر یافته‌های غیرطبیعی بستگی دارد.

بازدیدها: 241